Een nieuwe methode Vanaf de zestiger jaren was catechese op katholieke basisscholen het vak waarin op expliciete wijze gestalte werd gegeven aan levensbeschouwelijke vorming. Het vak, dat gericht is op degenen die reeds een algemene instemming hebben met het katholieke geloof, is vanaf de tachtiger jaren in toenemende mate onder druk komen te staan.
Voortschrijdende pluriformisering en secularisering van de samenleving liggen daar in hoofdzaak aan ten grondslag. Aangezien scholen een afspiegeling zijn van de samenleving wekt het geen verbazing dat de homogene schoolpopulatie van voorheen in veel gevallen plaats heeft gemaakt voor een heterogene samenstelling van leerlingen en personeel. Eén van de reacties van overheidswege was het in 1985 invoeren van het vak geestelijke stromingen voor het basisonderwijs: voor zowel bijzondere als openbare basisscholen.

Vanaf het begin van invoering bleken veel katholieke basisscholen voor een bijna onmogelijke opgave gesteld: hoe vorm te geven aan twee vakken, waarin op expliciete wijze aandacht wordt gevraagd voor levensbeschouwelijke vorming, waarbij het ene vak (catechese) meer als  'subjectief'  en het andere vak (geestelijke stromingen) meer als  'objectief'  werd gekenschetst.

Anticiperend op bovenstaande achtergrond heeft de sectie levensbeschouwing van de toenmalige PABO Hogeschool Edith Stein in het begin van de negentiger jaren het vak  'kritisch communicatieve catechese'  geïntroduceerd: een integratie van de twee vakken catechese en geestelijke stromingen, waarbij naar het oordeel van de sectie recht werd gedaan aan enerzijds het vormgeven aan katholiek - christelijke uitgangspunten en anderzijds aan een veranderende samenstelling van de schoolpopulatie ten gevolge van een open aannamebeleid op veel katholieke basisscholen. Doel en inhoud van dit nieuwe vak zijn een afgeleide van het op het Voortgezet Onderwijs geïntroduceerde vak  'levensbeschouwing'.

Een bevestiging voor de juistheid van deze ingeslagen weg kregen we met het verschijnen van een door de commissie godsdienst / levensbeschouwing ontwikkeld  'raamplan voor het vak godsdienst / levensbeschouwing'  (1995), dat qua doel en inhoud in grote lijnen samenviel met kritisch communicatieve catechese. Een door het college van bisschoppelijk gedelegeerden uitgewerkte brochure (1996), waarin de kerndoelen voor dit nieuwe vakgebied waren opgenomen, onderstreepte dat het vak catechese de tand des tijds niet had doorstaan.

Echter, daar waar landelijke katholieke organisaties en enkele hogescholen, waaronder de HES, levensbeschouwelijk onderwijs op een eigentijdse manier wilden vormgeven, bleek er bij veel katholieke basisscholen onduidelijkheid over de gewenste ontwikkeling te bestaan. Gebruik makend van catechese-methodes (in Twente met name de methode  'Samenspel'), gaven veel docenten aan wel anders te willen maar niet te weten  'hoe'  (blijkens een KPC onderzoek onder 300 katholieke basisscholen, begin jaren '90).

Dientengevolge ontstond een situatie waarin sprake was van:

  • Een discrepantie tussen de opleiding (aanbod van het vak kritisch communicatieve catechese of godsdienst/ levensbeschouwing, in het vervolg levensbeschouwing genoemd) en het afnemend veld (geven van het vak catechese in allerlei varianten)
  • Studenten die (zeer) enthousiast waren over het vak levensbeschouwing maar dit regelmatig niet konden/ mochten vertalen op hun stagescholen.
    Aangezien er buiten de methode-in-ontwikkeling  'Rondvraag'  geen methode voor het  'nieuwe'  vak beschikbaar was, is door de sectie levensbeschouwing van de toenmalige HES een reader samengesteld waarin lessen levensbeschouwing, als aanvulling op bestaande lessen catechese, werden gebundeld.
    Vanwege de grote belangstelling voor deze reader, het stoppen van de methode 'Samenspel' en het feit dat er nauwelijks of geen methodes voor het vak levensbeschouwing op de markt waren, is op de HES/OCT, in samenspraak met districtscatecheten (of identiteitsbegeleiders), in 1998 de projectgroep Hellig Hart opgericht, welke is gestart met het schrijven van een nieuwe methode.